تمرین فن بیان و صدا سازی

تمرین فن بیان و صداسازی در این بخش برای شما تمریناتی آماده کرده ایم که به شما کمک می کند تا با تمرین فن بیان و صداسازی قوی تر بشید.

تمرین فن بیان و صداسازی  واضح و دل نشین حاصل آزادسازی عضو صداساز است. اگر هریک از اندام های مؤثر مانند نای، حنجره، گلو، دهان و لب منقبض شوند، صدای گرفته و فشردهای بیرون می آید. 

تنش از انتشار طبیعی و آزاد صوت ممانعت به عمل آورده و آن را خفه و بی حال میکند. در صورت رهاسازی عضلات مربوطه، خروج صدا به راحتی صورت می گیرد.

فن بیان و سخنرانی

الف۔ حنجره در تمرین فن بیان و صداسازی

عضو تولید و منبع صدا در انسان، حنجره میباشد که به صورت یک برآمدگی در جلو گردن نمود دارد که به آن سیبک گلو می گویند. 

یکی از زیباترین اصوات موسیقی، صدای آدمی است و در عین حال مناسب ترین ساز برای بیان احساسات درونی می باشد؛ زیرا با حنجره هجاهای کلمات و شعر به همراه نوای موسیقی به صدا در می آیند و بدون شک تأثیری مضاعف بر شنونده می گذارند. 

به همین خاطر است که صدای انسان طرفداران بیشماری دارد و هر فردی این ساز طبیعی را در اختیار دارد و می تواند اشعار و ملودی های دلخواه خود را با آن بخواند.

داشتن یک حنجرهی خوب، به مثابه دارا بودن یک ساز خوش نغمه و سحرانگیز الهی است. با استفاده ی درست و به جا از آن، آموزش، تلاش، پشتکار و کسب مهارت می توان تواناییهای نهفته در آن را عیان ساخت. این قسمت ساختار بسیار ظریف و مفصلی دارد. 

در اینجا به شرح مختصر آن اکتفا می کنیم حنجره دارای یک قسمت استخوانی و چند ناحیه ی غضروفی است که شکل کلی آن را حفظ می کنند. 

سه غضروف اول فرد بوده و در خط وسط قرار دارند و نیمه های چپ و راست آن متقارن میباشند. سر غضروفهای بعدی جفت هستند که هر یک با جفت مقابل خود در طرف دیگر متقارن است.

 این غضروف ها با یکدیگر به طرز خاصی اتصال دارند و ساختار حنجره را به گونه ای تنظیم کرده اند که انجام عملکردهای بسیار ظریف امکان پذیر باشد. 

عضلات حنجره به این غضروفها متصل اند و انقباضهای بسیار ظریف و دقیق آنها، شرایط لازم برای آواسازی را فراهم می سازد.

حنجره دارای دو سری عضلات داخلی و خارجی است. تعدادی از عضلات داخلی در دو طرف، بخش مهمی از چین های صوتی را می سازند. 

نکته ی مهم اینست که چیزی به نام تار در حنجره وجود ندارد، بلکه قسمت مرتعش شونده، ساختاری چین مانند دارد که در دو طرف به صورت قرینه بوده و آنها را چینهای صوتی می نامند. 

در بالای هریک، چین کاذبی است که در حال استراحت، تنفس و آواسازی کنار می رود. 

وظیفه ی مهم عضلات داخلی حنجره، تنظیم قسمت های مختلف آن، به ویژه چین های صوتی برای آواسازی و عضلات خارجی، تنظیم جایگاه عمودی و افقی حنجره در جلوی گردن در زمان صداسازی و استراحت است.

چین های صوتی از جلو به یکدیگر متصل بوده و در عقب مجزا می باشند، ولی می توانند از هم دور و نزدیک شوند که این وضعیت در اثر عملکرد عضلات داخلی حنجره انجام می شود. 

در حالت استراحت یا تنفس، چین های صوتی از هم فاصله گرفته و هوا به راحتی از بین آنها عبور می کند. 

هنگام تمرین فن بیان و صداسازی، چینها با یکدیگر در تماس بوده و هوا به راحتی از بین آنها نمی گذرد، بلکه با فشار تنظیم شدهی تنفس، جریان هوا از بین آنها گذشته و باعث ارتعاش چینهای صوتی می گردد. 

اگر در حین آواسازی، تماس لبه ی داخلی چینهای صوتی با فشار عضلانی بیشتر از حد معمول همراه باشد، فرد به فشار تنفسی بیشتری نیاز خواهد داشت که در اثر عملکرد عضلات بازدم با نیرویی زیادتر ایجاد می گردد.

جهت رعایت بهداشت صوتی لازم است که تماس لبه های داخلی چین های صوتی دو طرف و جریان هوای تنفس با حداقل فشار مجاز انجام شود. 

هر چین صوتی دارای یک لایه ی سطحی غشایی است که زیر آن را غشایی پوستهای نرم پوشانده که لایه ی عضلانی زیرین را در بر می گیرد. 

این لایه ضمن روند صداسازی مرتعش می شود. نیروی لازم جهت ارتعاش، توسط سیستم تنفس تأمین می شود. موقع دم، چین های صوتی از هم جدا شده و هوا به راحتی وارد نای و ریه ها می شود. 

موقع تمرین فن بیان و صداسازی، در اثر فعالیت عضلات داخلی حنجره، چین های صوتی به یکدیگر نزدیک شده و از نظر طول و میزان کشش تنظیم می گردند و برای آوا سازی آماده می شوند. 

در پی فشار بازدم، به میزان مطلوب، موجب گشایش دریچه ی بسته ی بین چین های صوتی می گردد. به تدریج هوای حاصل از بازدم از بین چین های بسته خارج شده و آنها را به ارتعاش در می آورد. 

لذا باید توجه داشت که نقش سیستم تنفس در آوا سازی بسیار مهم است. صوتی که در حنجره تولید می شود، صدایی ضعیف، زمخت و ناخوشایند است که در حین عبور از حلق، بینی و دهان، متحول می گردد.

 با توجه به اینکه ما به حنجره مستقیما دسترسی نداریم، لذا آن را به عنوان یک عامل ثابت فرض می کنیم.

 اعمال نیروی بیش از حد، وجود تنش در حنجره، بیرون دادن صوت پیش از آماده شدن نفس، کوک نبودن صدا، فریاد زدن بیش از حد توانایی حنجره و بدن، موجب بروز صدمات جدی به آنها می شود. 

در این حالت غدد کوچکی روی تارهای حنجره به وجود می آید و صدا از کنترل صاحبش خارج می گردد؛ اصطلاحا میگویند صدا می گیرد. از دیگر عوارض آن، تغییر صدا و خروج اصوات غیر عادی است. در این حالت باید به پزشک متخصص مراجعه کرد.

هر اتفاقی بر صدای ما تأثیر می گذارد؛ زیرا حنجره تحت عملکرد عصبی بنام واگ میباشد که نسبت به تمام حالات روحی و شرایط بیرونی، از جمله آب و هوا، حساس است.

تمرینات فن بیان و صداسازی

ب۔ خط صدایی برای تمرین فن بیان و صداسازی

جایگاه گویشی و آوازی، از عوامل بسیار مهم در ساختار صدایی افراد محسوب می شوند. 

اگر صدایی دارای اشکالاتی همچون گرفتگی، خش، لرزش، زیر یا بم بودن، زنگ ناخواسته، حجم کم، قدرت پرتاب ناچیز، زمختی، ته گلویی و غیره باشد، برای برطرف کردن آنها، ابتدا باید خط صدایی به وجود آید. 

برای این کار از روش های خاصی استفاده می کنند. اولین مرحله، مطالعه ی فیزیکی حنجره است. 

در مراحل بعدی، تأثیر روانشناختی صدا مورد بررسی و تجزیه وتحلیل قرار با شناخت و دریافت خط صدایی و مشخص شدن جایگاه گویشی و آوازی تغییرات صدایی، میتوانیم نارسایی هایی از قبیل گرفتگی، خش، زنگ ناخواسته، لرزش یا زیروبم بودن صدا و غیره را از میان برداریم. به تبع آن اشکالات دیگر هم به سهولت برطرف می شوند.

 در ازای آن، صدایی زیبا یا حجم مناسب، دلنشین و بانفوذ به وجود می آید. در آینده می توانیم از فرکانس و تنالیته ی صدای افراد، همانند DNA به بسیاری از مشخصات آنها پی ببریم.

اندام های تشدید اصلی برای تمرین فن بیان و صداسازی عبارت اند از:

قفسه ی سینه؛ گلو، حلق، محفظه ی بینی، دهان و لبها. كل بدن نیز در به وجود آوردن طنین مؤثر است. هر چه اندام انسان، خصوصا عضلات شکم، سینه و گردن ورزیده تر باشد، طنین بهتر صورت می گیرد. 

البته با توجه به تفاوت جسمانی در افراد مختلف، طبعا هرکس به تبعیت از هر خصیصه ی فردی دیگر، طنین خاص خودش را دارد.

ج- قسمت تشدید فوقانی در تمرین فن بیان و صداسازی

صوتی که از حنجره بیرون می آید. توسط اجزاء تشدید، کامل و دلپذیر می گردد. صدا از مسیر فوقانی حنجره وارد دهان گردیده و بخشی از آن نیز وارد بینی می شود. 

با توجه به شکل مطلب وضوح بیشتری پیدا می کند. ابعاد محفظه ی بینی ثابت بوده و امکان تغییر شکل ندارد، اما حفرهی دهان انعطاف پذیر است. 

به سقف دهان، کام گویند. انتهای کام، به زبان کوچک یا ملازه ختم می شود. این قسمت را پردہی کام یا نرمکام مینامند. یکی از وظایف نرم کام این است که مجرای حفره ی بینی را مسدود نماید.

 اگر در مقابل آینه نرمکام را مشاهده نمایید، متوجه می شوید که در حالت معمولی پائین افتاده، اما به محض اینکه صدای «آ» را در آورید، بالا رفته و تقریبا به سقف دهان می چسبد و بخش های دیگر کام، ثابت و بدون حرکت اند. 

موقع غذا خوردن، حفره ی بینی توسط نرمکام مسدود می شود تا از ورود غذا به آن جلوگیری کند.

 پس از نرمکام، به ترتیب، پسکام، میانکام و پیشکام قرار دارد. پرتحرک ترین عضو دهان، زبان است که با تغییر شکل های متنوع، زمینه ی ساخت اصوات و حروف گوناگون را فراهم می آورد. 

آرواره نیز، با دور و نزدیک شدن خود، شکل محفظه ی دهان را تغییر می دهد.

دندان ها نیز در نوسانات کمی و کیفی صدا نقش اساسی دارند. انتهای مجرای صوتی، لبها هستند که آنها نیز در حالات مختلف ما را در تولید صداهای گوناگون یاری مینمایند.

 آرواره ها، لبها، زبان و کام که کلام توسط آنها شکل می گیرد را اندامهای گفتار می نامند. گاهی افراد در حالت هیجان با تمام توان فریاد می زنند. آنها دهانشان را تا آخر باز می کنند و به راحتی اصوات را بیرون میدهند. 

کلیه ی جانوارنی که دارای دستگاه صوتی مشابه ما می باشند، برای اینکه صدایشان از دور شنیده شود، دهانشان را باز می کنند. همانند تقریبا اکثر پستانداران مانند شیر، ببر و پلنگ، نوزاد هم با دهان باز جیغ می کشد. 

خندیدن با دهان باز هم لطف دیگری دارد. مقوله ی هدایت صدا به سقف دهان و باز بودن آن، هنگام ادای اصوات که در بالا مطرح شد، به علت جالب بودن، نیاز به توضیح بیشتری دارد.

صوتی که از حنجره خارج شده و با سقف گنبدی و نسبتا سخت و صاف دهان برخورد می کند، با کمترین افت انرژی، به صورت امواج تقريبا منظم خارج می شود.

 از نظر علم صداشناسی، قوس فوقانی دهان نیز، تابع قوانین سقفهای گنبدی است. یکی از علل اختلاف صدا در بین افراد، تفاوت در شکل منحنی سقف دهان و دندانهای پیشین بالایی است. 

در این میان، وجود دندان های جلو فک بالا، سر راه خروج صدا کمی ممانعت به عمل می آورند. هرچه دهان بازتر نشود، نقش این موانع کمرنگ تر شده و صدا با امواج منظم تر و کمیت و کیفیت مطلوب تری انعکاس می یابد.

حال اگر مسیر صدا از پایین دهان باشد، در پی گذر از سطح نه چندان صاف و خیس زبان و حفرهی پیرامون آن و برخورد مستقيم با دندانهای جلو فک و لب پایین، به مقدار قابل توجهی مستهلک شده و وضوح لازم را نیز ندارد.

 با جمع بندی مطالب فوق و یکسری از موارد مطرح شده در این کتاب، به این نتیجه می رسیم که با کمی توجه به طبیعت، خداوند متعال، بهترین گزینه و سرمشق ها را پیش رویمان قرار داده است.

حال دیگر میدانیم چرا دهانهی بلندگوها را به صورت تقریبا مخروطی و با یک منحنی حساب شده می سازند. 

در سابق که بلندگو به شکل امروزی نبود، جهت منظم کردن امواج صوتی و برد زیادتر آن، از یک وسیله ی قیف مانند استفاده می کردند. ناگفته نماند که هنوز هم گاهی مشاهده می شود که این ابزار کاربرد دارد.

فن بیان و سخنرانی

چگونگی انجام تمرین فن بیان و صداسازی

چقدر زیباست تمرین هنری که به آن عشق می ورزیم. میپندارم که ضرورت انجام تمرینات و تکرار حرکات مرتبط، دیگر نیازی به شرح و تأکید ندارد. 

زمان تمرین روزانه، حداقل بین پانزده دقیقه تا یک ساعت است. همان گونه که پیشتر گفتیم، فرضا یک دونده فقط با پاهایش نمی دود؛ هیچ کس هم صرفا با حنجره اش صحبت نمی کند! بلکه کل بدن در این کار، فعال است. 

بیان هم مانند حرکات موزون ورزشی به میزان نرمش بر روی عضلات بستگی دارد.

طوری برنامه ریزی کنید که هر روز در زمان و مکان ثابت و معینی، تمرینات را پیگیری نمایید تا به تدریج به این حرکات عادت کنید. اگر صبح، پیش از صرف صبحانه ورزش کنیم، بهتر است. ضمن انجام کارهای روزانه، نباید از پیاده روی غافل شویم. تمرینات را به صورت ذهنی هم انجام دهید.

الف: تمرین زبان در تمرین فن بیان و صداسازی

حرف «ر» را به صورت پشت سر هم تکرار کنیم. گاهی می بینیم که بچه ها ضمن بازی، صدای موتور از خود در می آورند که در واقع همین است. دیگر اینکه از ادای کلمات و جملات مشکل نه فقط امتناع نکنید، بلکه استقبال نمایید. 

واژههای ثقیل مانند: استظهار، لاينقطع، آقا قویونلو و غیره را در هر فرصتی پشت سر هم بیان کنید. 

گاهی در جمع، برای سرگرمی جملاتی جهت تکرار مطرح می شود؛ مانند: «سپر جلو ماشین عقبی خورد به سپر عقب ماشین جلویی!» و مشابه اینها

ب- تمرين لب

یکی از نرمشها، ادای کلمه ی ” نوبر ” با سرعت های مختلف است. البها در ایجاد طنین، نقش بسیار مهمی دارند. در مقابل آینه بایستید و در حین ادا نمودن حروف با صدای بلند، به حركات لبها دقت کنید. بهترین حالات را خوب به خاطر بسپارید.

ج – ورزش لپ

مناسب ترین ورزش برای لپ ها، خندیدن است.

نکته مهم

کلیک کنید

یک نکته مفید

همان گونه که پیش از این شرح دادیم، دهان باید به اندازه ی کافی باز شود و همواره سعی نمایید که صوت به سمت سقف دهان هدایت گردد. پس از مدتی تمرین، مناسب ترین نقطه در سقف دهان جهت برخورد امواج صدا و پیدایش اوای مطلوب شناسایی می شود که به آن نقطه ی کوک گویند که دارای اهمیت خاصی است.

د- آواز خواندن در تمرین فن بیان و صداسازی

آواز خواندن تمرین فن بیان و صداسازی  خوبی برای بسط دادن صدا است، نفس را تقویت نموده و به یافتن تشدید کننده های سینه و جمجمه نیز کمک می کند؛ بر سلامت بدن و بهبود صدا نیز تاثیر مثبت دارد. 

آواز خواندن بیش از تمام آلات موسیقی آرامش بخش است؛ برای تخلیه احساسات واپس رانده آواز بخوانید. موقع آواز خواندن، اولا سعی کنید مقابل آینه بایستید. ثانيا، لحن خواندن با مضمون شعر یا تصنيف تناسب داشته باشد. 

کلا فلسفه ی به وجود آمدن دستگاه و گوشه های مختلف در موسیقی ایرانی که در دنیا بی نظیر می باشد – همین است.

حتی المقدور عبارات را بسط داده و کلمات را بکشید که تمرین خوبی برای تقویت نفس است. متن آواز را به صورت عادی هم با صدای بلند تکرار کنید و برعکس. به تدریج جملات و اشعار را طولانی تر بخوانید

(دو یا سه بیت در هر نفس). پس از مدتی پی می برید که دارای آزادی و قدرت بیان بیشتری شده اید. با انجام این تمرینات می توانید کلام و حس وحال موضوع را به هم نزدیک تر نمایید. در صورت امکان، یک سری متون را با صدای بلند بخوانید. به اصوات طبیعت به دقت گوش فرا دهید، چراکه مادر تمام آواها می باشند. 

به صدا و نحوه ی گریه کردن نوزادان که هنوز خالص و بی غل و غش و طبیعی می باشند، دقت نموده و الهام بگیرید. یک نوزاد به طور غریزی موقع تنفس، به جای سینه، شکم را حرکت می دهد. از این رو به آن تنفس طفل، درست، اوليه و خدایی نیز می گویند.

 شعرخوانی در تمرین فن بیان و صداسازی

شعرخوانی یکی از علائق ذاتی بشر است. جهت خواندن اشعار، در مراحل اولیه، هر بیت را با یک نفس ادا کنید. پس از چندی که از تقویت دستگاه تنفس خود مطمئن شدید، دو بیت را با یک نفس بخوانید. زمانی که توانستید سه بیت شعر را یک نفس بخوانید، آمادگی شما بسیار عالی است.

در تمام مدت خواندن اشعار (غزل و… حداقل هفت بیت) از اول تا آخر را باید با کمال قدرت بیان کنید و ضمن قرائت آنها، هرچقدر هم که طولانی باشند، نباید نفس کم بیاورید. 

هرگاه احساس کسالت و یا ضعف کردید، خواندن را خاتمه دهید. در زمان استراحت، تنشهای احتمالی را برطرف سازید. 

از بازدهی مفید جریان تنفس و ریشه دار بودن صوت حاصله و هدایت هوای خروجی توسط عضلات میان دنده ها و دیافراگم اطمینان یابید و تمرین را مجددا شروع کنید.

اگر شما اشعار دیگری را می دانید و یا علاقه دارید، همانها را بخوانید.

جملات تمرینی فن بیان

 مراحل صداسازی در تمرین فن بیان و صداسازی

الف – در اولین قدم برای تمرین فن بیان و صداسازی، تنفس شکمی را تمرین کنید؛ هر چه بیشتر، بهتر. برای این کار ترجیحا یک دست را روی شکم بگذارید تا میزان بالا و پائین رفتن آن، محسوس تر باشد. ابتدا از نوسان های کوچک شروع نموده، بعد دامنه را زیادتر کنید.

ب – صحبت کردن با تنفس شکمی را به صورت عادت در آورید.

 ج – تا آنجا که مقدور است، واضح حرف بزنید. حد متوسط گفتار، ۱۲۵ کلمه در دقیقه است.

 د – در اوقات فراغت، بلند و جدی حرف زدن را تمرین کنید.

 ه – تمرین فن بیان و صداسازی  در مقابل اینه:

جلو اینه بایستید و متن یا شعر مورد علاقه ی خود را با صدای بلند بخوانید. باید متذکر شوم که قبل از هر چیز، اشعار را چندین و چند بار قرائت و تجزیه و تحلیل نمایید تا به نکات و مفهوم و مقصود شاعر واقف گردید. 

چراکه وجود ابهام و عدم درک مطلب مضمون معانی ابیات و کلمات در بیان، تأثیرگذار بوده و گاهی تغییر لحن، معنا را نیز مخدوش می کند.

برای انجام تمرین فن بیان و صداسازی  بهتر، از قوانین مشابه تمرینات ورزشی پیروی نموده و هرگز سعی نکنید به خود فشار آورید، چراکه این مورد، لطمات و جراحات جبران ناپذیری بر حنجره می زند. 

و تمرین به کمک ضبط: گوش هر کس کیفیت صدای خود را به خوبی تشخیص نمیدهد؛ لذا ابتدا صدا را ضبط نموده، سپس بررسی

نمایید.

این اصوات ضبط شده، برخورد واقعی با موضوع، سکوتها، تندگوییها و بسیاری از مطالب مهم دربارهی فن بیان و اشکالات آن را آموزش میدهند که در ارتقاء مهارت شما، کمک شایان توجهی مینمایند.

به طور خلاصه می توان گفت انجام تمرینات در مقابل آینه باعث می شود سخنران بفهمد هنگام بیان کلمات چه احساسی دارد و اندامها و عضلات فعال چه حالتی داشته و در صدد اصلاح و بهبود کمیت و کیفیت گفتار خویش برآید. 

در اثر تمرین های مداوم، هماهنگی صحیح به صورت یک عادت درآمده و سیستم عصبی غیرارادی قادر به تسلط بر مراحل آوایی خواهد بود. 

از ابراز وجود هراس نداشته باشید. ضمن تمرین، مانند یک گویندهی رادیو تلویزیون حرف بزنید. در بالا و پائین بردن صدایتان اغراق کنید. 

مدتی وقت صرف نموده و مکالمه ای را با صداهای مختلف و عبارت بندی های متفاوت تکرار نمایید. درها را ببندید و صداهای متنوعی از خود در آورید تا نهایتا به چیزی که دوست دارید، برسید. 

امیدوارم که در روند پالایش آوایتان تلاش نموده و اصواتی را که نشانگر شخص شما است، به درستی و با دقت كشف نمایید. با انجام این کار، هر مکالمه فرصتی خواهد بود تا انرژی، افکار، شخصیت و زندگی خود را به نمایش بگذارید.

انجام دادن تمرین فن بیان و صداسازی و خواندن مطالب در ضمن قدم زدن، خم شدن، نشستن، نرمش کردن و حتی در خلال انجام کارهای روزمره و حرکاتی از این قبیل بسیار مناسب است. 

ضرورتی ندارد که تمرینها در شرایط و مکان خاصی انجام شوند. گاهی، موقع سخن گفتن یا تلفظ مصوتها، به نرمی روی سینه ضربه های متوالی بزنید تا ارتعاشات آن قسمت را حس کنید. 

یکسری از تمرین ها را میتوانید در اوقات مرده انجام دهید؛ مثلا هنگام رانندگی، در اتوبوس، موقع تماشای تلویزیون و غیره. اشعار شاهنامه با آن قطعات رزمی و قهرمانی زیبایی که دارد، در زمردی بهترین و مناسب ترین متون منظوم جهت ورزیده و نیرومند ساختن بیان است. 

با این حال، ضمن خواندن شاهنامه باید از یکنواختی و تکرار اجتناب نمود.

 ز- همواره سعی کنید از بینی دم گرفته و از دهان بازدم نمایید؛ زمان خروج هرچه بیشتر طول بکشد، بهتر است. این تمرین شباهت زیادی به صحبت کردن دارد؛ چراکه برای حرف زدن، از بینی دم گرفته و از دهان کلمات را بیرون می فرستیم.

ح – با انگشت یکی از سوراخ های بینی را گرفته و از دیگری نفس عمیق میکشیم. حداکثر ده ثانیه هوا را در ریه ها محبوس نموده، بعد به تدریج از دهان با سرعت یکنواخت خارج می کنیم. 

این کار را به دفعات متوالی برای هر یک از مجراها انجام می دهیم. در این دو تمرین، ضمن خروج هوا، بهتر است یکی از ثتهای موسیقی و یا حروف را با ریتم و ملودی ثابت ادا کنیم.

ت – صدا در آوردن از بینی: در حالی که دهان بسته است، باید سعی کنیم که یکسری حروف و کلمات را با بینی ادا کنیم. این تمرینات، به شکل گرفتن عضلات داخل بینی کمک نموده و عمل تشدید در آن بهتر صورت می گیرد. 

افرادی که سابقه ی خون دماغ شدن و یا مشکلی در بینی دارند، این تمرین را با احتیاط انجام دهند و یا کلا صرف نظر نمایند.

 ی – تمرین دیگر آنست که در همان حالت، دست ها را روی سر گذاشته و به تشدید صوت در استخوانهای سر توجه نمایید. 

در مرحله ی بعد، با کف دستها، صورت را پوشانده و انعکاس صوت را در سینوسها و استخوان های پیشانی و گونه بررسی کنید. بهتر است ضمن اجرای این تمرین، تحرک داشته باشید، قدم بزنید، بنشینید و برخیزید.

 دست آخر با جملات و حتى شعر تمرین نموده و در ضمن، بررسیهای فوق فراموش نشود. کوشش نمایید کلمه را کامل تلفظ نمایید. توجه فرمایید که عمل تشدید صرفا در جمجمه صورت نگیرد.

با تمام قدرت دم بگیرید و تا آنجا که می توانید ریه های خود را از هوا پر کنید. حال عبارتی را با صدای بلند بخوانید و زیروبمي صدا را بیش از حد دامنه ی عادی صدای خود بالا ببرید. بعد به آرامی صدا را کم نموده و به حد تن عادی برسانید. این تمرین را حداقل پنج بار در روز تکرار کنید.

ک – به طور کلی تمام نرمشهای مربوط به شکم، سینه و گردن برای تمرین فن بیان و صداسازی مفید می باشند. تمرین های عضلانی کردن اندامهای گفتار، بسیار مهم و اساسی اند.